بازگشت به مرداد92، باطل‌السحر چالش در سیاست خارجی

تهران – ایرناپلاس- پس از انتخابات ریاست جمهوری سال 76، زمانی‌كه سیاست‌ورزی در ایران به سمت افزایش رقابت حركت كرد، تمامی انتخابات‌ها و پیروزی روسای جمهور از این دوره به بعد، بر اساس توان نمایندگی شكاف‌های اجتماعی بود. شكاف آزادی – استبداد در خرداد 76، شكاف فقر و غنا در تیر 84 و شكاف مذاكره – مقاومت در خرداد 92 شكاف‌هایی بود كه نیروهای سیاسی برنده، بر فراز آن ایستادند.

*سیاست خارجی، فاكتور اصلی در سیاست داخلی

پس از خرداد 92، مهم‌ترین عامل موثر در آرایش و تمایز نیروهای سیاسی، رویكرد در سیاست خارجی بود. وضعیتی كه می‌توان آن را در دوگانه برجامیان و غیر برجامیان صورت‌بندی كرد. در چنین شرایطی به ‌نظر می‌رسد با اعلام خروج ایالات متحده از برجام، همچنان راهبرد مشخصی در قبال آلترناتیوهای وضع فعلی وجود ندارد.

با این وجود، برخی معتقدند ادامه فشارهای اقتصادی هر چند پیكان حملات به سمت بدنه دولت را تیزتر می‌كند، اما سبب ارتقای سطح گفتمانی دولت در بدنه جامعه هم خواهد بود. به این معنا افزایش فشارهای اقتصادی سبب افزایش گرایش جامعه به سمت مذاكره و ادامه گفتمان برجام خواهد بود.



*رویكردهای داخلی نسبت به تحریم

داود حشمتی تحلیلگر سیاسی در گفت‌وگو با ایرنا پلاس در خصوص رویكردهای مختلف نیروهای سیاسی نسبت به اعمال تحریم‌ها گفت: «یك اعتقادی از قبل وجود داشت مبنی بر اینكه تحریم‌ها زمانی‌كه طولانی مدت می‌شود، كارایی خودش را از دست می‌دهد. به این معنا كه ایران توانایی پیدا می‌كند كه هم در داخل با تحریم‌ها منطبق شود، و هم در خارج نیازهایش را به تدریج برطرف كند. اما این نقطه باید پایانی داشته باشد. یعنی شما نمی‌توانید بگویید كه من با این وضعیت، مادام‌العمر می‌توانم كشور را اداره كنم. این نگاه زمانی می‌تواند تاثیرگذار باشد كه بر این باور باشید كه قرار است، این شرایط را فرضا تا سه سال آینده تحمل كنید.»

وی ادامه داد: «یك نگاه دیگری هم در داخل كشور وجود دارد، مبنی بر اینكه تحریم‌ها رویكرد هدفمند دارد. ریچارد نفیو در كتاب «هنر تحریم‌ها» مكانیسم این هدفمندی را تشریح كرده‌است. الان هم ما با این نوع تحریم‌ها مواجهیم.»



*آیا ادامه فشارها لزوما به ضرر دولت است؟

وی در خصوص ایده تقویت گفتمانی دولت، در صورت ادامه فشارهای اقتصادی گفت: «من با این موضوع موافق نیستم. به دو دلیل مهم: یك دلیل این است كه روی این مسئله مخالفان دولت مفصل و خوب كار كرده‌اند و تلاش كرده‌اند كه ضعف دولت را پررنگ كنند. شما وقتی در سطح جامعه وارد شوید و سوال كنید، متوجه می‌شوید مردم همه را با هم یك‌كاسه می‌بینند. باید بین توده مردم با آن كسانی كه این توده را هدایت می‌كنند، فرق بگذاریم. توده مردم، همه نظام را یكسان می‌بیند و تفاوتی بین جریان‌ها و نیروهای سیاسی قائل نیست. یعنی از قبل هم خیلی برایش فرقی نمی‌كرد.»

این تحلیلگر سیاسی گفت: «با افزایش فشار اقتصادی، وضعیت گفتمانی دولت تقویت نمی‌شود. چون مردم نوك پیكان نقد را مستقیما به سمت دولت می‌گیرند. هر چند باتوجه به بازتاب‌های استعفای ظریف طبیعی است كه مردم نسبتا تفكیكی را قائل شوند. نگرانی بازارهای سرمایه، بورس، سكه و ارز موید این مطلب است كه با رفتن برجامیان وضعیت اقتصادی به شدت بدتر خواهد شد.»



*ناكارآمدنمایی دولت چه ریشه‌هایی دارد؟

وی افزود: «با این وجود به نظر من در دوره احمدی نژاد، چنین نگاهی نسبتا حاكم بود. یعنی همه می‌گفتند كه اوباما طالب مذاكره است، اما ایران مرتبا مخالفت می‌كند. روحانی هم نشان نداده است كه طالب مذاكره نیست. لذا وضعیت امروز متفاوت است. به این دلیل كه ما مردمی را تشویق كرده‌ایم كه بیایند به روحانی رای دهند. در فضای مجازی و حقیقی با این پرسش مواجه هستیم كه كه پاسخ دولت به این پرسش‌ها چیست. متاسفانه در وقوع این ناكارآمدنمایی، وضعیت رسانه‌ای دولت هم موثر بوده‌است.»



*بازگشت به مرداد 92؛ راه حل چالش

وی در خصوص ماهیت برجام گفت: «برجام محصول همكاری دو تیم دو نفره بود. رهبری و سردار قاسم سلیمانی در منطقه، و ظریف و روحانی در عرصه دیپلماسی. شكاف در این آرایش را من اصلا مطلوب نمی‌بینم.»

حشمتی گفت: «تا قبل از این دوره، نكته طلایی موضع روحانی در سال 92 این بود كه من آمده‌ام با اختیار كامل در موضوع هسته‌ای، كار را پیش ببرم و این اختیارات را به وزیرخارجه‌ام تفویض می‌كنم. در چنین شرایطی، با استعفای اخیر ظریف، بخشی از بار مقصرنمایی از روی دوش دولت برداشته شد.»

وی در خصوص راهكار خروج از وضع كنونی گفت: «من معتقدم كه ما باید به مرداد 92 برگردیم، تا به یك جمع بندی واحد در كشور برسیم. شرایطی كه در آن میان نیروهای مختلف اتفاق نظر برقرار شد. این وضعیت باطل‌السحر همه این چالش‌هاست. چون طرف خارجی زمانی با شما به مذاكره می‌نشیند كه شما را صاحب قدرت بلندمدت ببیند. امروز تنها راه حل ما این است كه دوباره به همان وضعیت برگردیم. من فكر می‌كنم اگر این اتفاق بیفتد و مسئولین كشور چالش‌ها را به سطح جامعه نكشند و این چالش‌ها در سطح نخبگان باقی بماند، می‌توانیم رو به جلو حركت كنیم. به هرحال القای وجود شكاف در نظام تصمیم‌گیری كشور در راستای منافع ملی نیست.»



گزارش از : سید عمادالدین محمودی