مادران مقدس و دختران بي‌نقص - سعيده حسني*

تهران- ايرناپلاس- «بله يك زماني به زن‌ها ظلم مي‌شد، ولي الان ديگه اين خبرها نيست، اين فمينيست‌ها الكي شلوغش مي‌كنند...». اگر خودتان را فعال حقوق زنان بدانيد احتمالاً اين حرف را زياد شنيده‌ايد.

چيماماندا انگُزي اَديچي نويسنده نيجريه‌اي در يك سخنراني تد، خاطره جالبي را نقل مي‌كند. او روزي به همراه دوستش لويي كه مردي روشنفكر بود بيرون مي‌رود. لويي پيش‌تر به چيماماندا گفته بود كه متوجه نمي‌شود منظور او از اينكه كارها براي زنان متفاوت يا سخت‌تر است چيست؟ شايد در گذشته اين‌طور بوده، ولي اكنون نه! آن شبي كه آن‌ها بيرون رفته بودند، مردي به آنها كمك مي‌كند تا جاي پارك پيدا كرده و ماشينشان را پارك كنند. چيماماندا به او انعام مي‌دهد و آن مرد از لويي تشكر مي‌كند. لويي متعجب از اينكه چرا آن مرد از او تشكر كرد، متوجه اين مسأله مي‌شود كه وقتي مي‌گوييم كارها براي زنان سخت‌تر يا متفاوت‌ است از چه حرف مي‌زنيم‌.

مسأله دقيقاً همين جاست. نابرابري هميشه ديده نمي‌شود. ضمن اينكه اين نامرئي بودن، همه ماجرا نيست. نابرابري گاهي اشكال عجيبي به خود مي‌گيرد. به‌خصوص وقتي به مادرها مي‌رسيم، اين قديسان مهربان؛ فرشته‌هاي خستگي‌ناپذيري كه هر كاري مي‌كنند تا فرزندانش احساس آرامش كنند. تصوير زيبايي است؟! در حقيقت تصوير دردناكي است. مادران پيش از هر چيز انسان‌اند. خسته مي‌شوند، عصباني مي‌شوند، خطا مي‌كنند و خودخواهي دارند. اما تصوير فرشته‌واري كه از مادر تبليغ مي‌شود، زنان را تحت‌ فشار مي‌گذارد تا طبق استانداردهاي جامعه رفتار كنند. مبادا اين جمله را بشنوند «تو لياقت مادر بودن نداري».

مادر شدن فرآيند بسيار دردناك و دشواري است. همواره از مادران انتظار مي‌رود تمام اين دشواري‌ها را صبورانه تحمل كنند و لبخند بزنند. تا ما در پايان، وقتي خسته و فرسوده شده‌اند و شكوفايي استعدادهايشان را فداي تربيت فرزندان خود كرده‌اند، به آن‌ها مدال بدهيم و بهشت را به ايشان وعده دهيم.

در اين ميان گاهي برخي فمينيست‌ها نيز در تضاد با هدف خود وارد عرصه مي‌شوند و تصويري كه از زن ايده‌آل عرضه مي‌كنند، چيزي شبيه «ابرانسان» است.
جامعه مدام از زنان مي‌خواهد كامل باشند‌؛ بسترهاي سنتي به شكلي و بسترهاي مدرن نيز به شكلي ديگر. زنان در اضطرابي بي‌انتها براي كامل و عالي بودن فرو رفته‌اند، بدن‌هاي بي‌نقص، تحصيلات، شغل خوب، مادر فوق‌العاده... در نظرشان يا بي‌نقص‌اند يا هيچ.

رشما سوجاني، مديرعامل و مؤسس «دختران كدنويس» در يك سخنراني تد از دوستش كه در دانشگاه كلمبيا برنامه‌نويسي تدريس مي‌كرد، خاطره‌اي را نقل مي‌كند. او مي‌گويد وقتي پسران با تكليفي كلنجار مي‌رفتند به دفترش مراجعه مي‌كردند و مي‌گفتند استاد كد ما مشكل دارد، درحالي‌كه دختران مي‌آمدند و مي‌گفتند ما يك مشكل داريم.

بايد به دخترانمان آموزش دهيم كه نيازي نيست بي‌عيب و نقص باشند. بايد كمك كنيم اين اجبار رواني براي بي‌نقص بودن از روي دوش دخترانمان برداشته شود‌. نبايد از مادران انتظار داشت فرشته باشند. از زنان نبايد انتظار داشت همه تحصيل‌كرده و داراي شغل‌هاي خوب باشند. به زنان كمك كنيم تا اين خودِ ناكافي و داراي نقصشان را در آغوش بكشند و شجاعت استقامت ورزيدن را پيدا كنند.

*فعال حقوق زنان