دورهمی فلسفه، كمك‌درسی و كمی هم داستان

تهران- ایرناپلاس- نگاه كمی به مسائل مختلف در حوزه‌های متفاوت در جامعه ما امری پرتكرار است و كتاب و نشر هم از این قاعده مستثنا نیست.

در این گزارش نگاهی داریم به وضعیت تولیدات سال 97 و مقایسه آن‌ها با سال قبل از خود. در سال جاری، 85 هزار و 12 عنوان كتاب منتشر شد كه نسبت به تعداد 84 هزار 728 عنوان كتاب سال گذشته افزایش چشمگیری نداشته است. البته نباید از یاد ببریم كه در سال 97 قیمت كاغذ صعود داشته است و ناشران بسیاری با این مشكل دست و پنجه نرم كردند.

میانگین قیمت هر كتاب در سال گذشته 17 هزار و 701 تومان بوده است كه این میزان در سال جاری با افزایش 26 درصدی به 22 هزار و 226 تومان رسیده است. متوسط قیمت هر صفحه 26 درصد بیشتر شده و از 1102 ریال سال گذشته به 1387 ریال در سال جاری رسیده است.

*فلسفه پیشتاز

آمار می‌گوید در سال جاری ناشران و مردم علاقه بیشتری به فلسفه پیدا كرده‌اند و كتاب‌های این حوزه در سال 97، افزایش 17 درصدی نسبت به سال گذشته داشته‌اند و موضوع‌های ادبیات و زبان با افزایش 14 درصدی در رتبه دوم و سوم قرار گرفته‌اند. نكته جالب در این گزارش كاهش تولید كتاب‌هایی با موضوع‌های كلیات با 18 درصد، دین با 9 درصد و كمك درسی با 6 درصد نسبت به سال گذشته است.

از مجموع 85 هزار و 12 عنوان كتاب منتشرشده در یازده ماه سال 1397 در كشور 63 هزار و 904 عنوان كتاب تألیفی و 21 هزار و 108 عنوان ترجمه روانه بازار نشر شده است، اما در سال 1396، 65 هزار و 105 عنوان كتاب تألیف و 19 هزار و 623 عنوان ترجمه بوده است.



*تیراژ كمتر

در یازده ماه سال 1397، شمارگان كل 120 میلیون و 547 هزار و 193 نسخه بوده است كه در قیاس با بازه زمانی مشابه سال گذشته كاهش سه درصدی داشته است. بیشترین شمارگان كل در سال 1397 با 33 میلیون و 212 هزار و 944 نسخه به موضوع كمك درسی و پس از آن، كتاب‌های كودك و نوجوان با 26 میلیون و 183 هزار و 73 نسخه اختصاص پیدا كرده است و موضوع ادبیات با 13 میلیون و 548 هزار و 568 نسخه، موضوع دین با 11 میلیون و 790 هزار و 572 نسخه، موضوع علوم عملی با 11 میلیون و 53 هزار و 732 نسخه و موضوع علوم اجتماعی با 9 میلیون و 293 هزار و 881 نسخه در رتبه‌های بعدی قرار دارند. بیشترین كاهش شمارگان كل نسبت به سال گذشته، در موضوع كلیات است.



*مشكل كاغذ

نفیسه مرشدزاده، مدیر نشر اطراف در گفتگو با «ایرناپلاس» درباره وضعیت نشر می‌گوید: «كتاب هیچ‌وقت متوقف و بی‌رونق نمی‌شود، ولی متأسفانه شاید در سال 98 كالایی باشد كه در سبد طبقات اقتصادی بالاتر موجود باشد و برای رساندن محتوای كتاب‌ها به خوانندگان دیگر باید به فكر كتاب الكترونیك و صوتی بود. به‌عنوان یك ناشر امیدوارم اوضاع كاغذ و زینك روبه‌راه شود، وگرنه ما ناشر‌های در آغاز راه و كوچك امكان ادامه كار نخواهیم داشت.»

مرشدزاده ادامه می‌دهد: «وزارت فرهنگ و دولت تلاش‌هایی برای كمك و حمایت كرده‌اند، ولی تقریباً این شكل سهمیه‌بندی و كوپنی غیرقابل ادامه است و جواب هم نداد. ما در تجدید چاپ كتاب‌ها كاملاً به مشكل خوردیم. گرانی كاغذ و این آخر سال گرانی زینك و سلفون كار‌ها را به‌قدری سخت كرد كه وقتی كتابی مثل همین جلد اول «سفرنامه‌های زنان» این قدر مورد استقبال واقع شد و چاپ اولش در یك هفته تمام شد، نتوانستیم كتاب را دوباره به بازار برسانیم و باید همین‌طور به اتحادیه آشنا اصرار می‌كردیم برای چند بند كاغذ دولتی. امیدواریم یك فكر دیگری برای كاغذ بكنند.»



*دختری بین كمك درسی‌ها

شاید باورتان نشود، اما در پنج كتاب اولی كه بیش از همه تجدید چاپ شده‌اند، فقط یك كتاب عمومی وجود دارد. از تعداد 5 هزار و 787 عنوان كتابی كه بیش از یك بار چاپ و روانه كتاب‌فروشی‌ها شده‌اند كتاب «پرسش‌های چهارگزینه‌ای شیمی یازدهم» از انتشارات مبتكران با 57 بار چاپ در رتبه اول قرار دارد. «دختری كه رهایش كردی» از انتشارات میلكان با 44 بار چاپ، «زبان انگلیسی جامع كنكور (نظام جدید)» از انتشارات پیشروان-مبتكران با 44 بار چاپ، «دین و زندگی جامع كنكور» از انتشارات بین‌المللی گاج با 38 بار چاپ، «فارسی جامع (دهم و یازدهم) - پایه - كنكور جدید» از انتشارات خیلی سبز با 36 بار چاپ، «پرسش‌های چهارگزینه‌ای شیمی 3: دوازدهم كنكور جدید شامل فصل‌های اول و دوم شیمی دوازدهم» از انتشارات خیلی سبز با 36 بار چاپ، «پرسش‌های چهارگزینه‌ای ریاضیات تجربی جامع: دوازدهم - كنكور جدید» از انتشارات خیلی سبز با 34 بار چاپ، «پرسش‌های چهارگزینه‌ای فیزیك 3 دوازدهم - رشته تجربی - كنكور جدید» از انتشارات خیلی سبز با 34 بار چاپ، «عربی جامع، پایه (دهم و یازدهم) كنكور جدید» از انتشارات خیلی سبز با 33 بار چاپ، «ملت عشق» از انتشارات ققنوس با 31 بار چاپ، «خودت باش دختر: از باور كردن دروغ‌هایی كه درباره‌تان گفته می‌شود دست بردارید تا تبدیل به همان كسی شوید كه واقعاً هستید» از انتشارات كتاب كوله‌پشتی با 30 بار چاپ، «پرسش‌های چهارگزینه‌ای شیمی پایه دهم و یازدهم، كنكور جدید» از انتشارات خیلی سبز با 29 بار چاپ، «دین و زندگی جامع پایه (دهم و یازدهم)، كنكور جدید» از انتشارات خیلی سبز با 29 بار چاپ، «خاطرات سفیر ...: و من سفیر شدم!» از شركت انتشارات سوره مهر با 28 بار چاپ و «انگلیسی جامع پایه (دهم و یازدهم)، كنكور جدید» از انتشارات خیلی سبز با 28 بار چاپ جزو پرتكرارترین كتاب‌های چاپ مجدد سال 1397 معرفی شدند.



*ناشران فعال

در حوزه ناشران عمومی پركار در یازده ماه سال 1397 می‌توان به انتشارات جنگل با 777، نشر چشمه با 744، سنجش و دانش با 412، شركت نشر قطره با 394، نشر نی با 344، نشر مركز با 335، رهنما با 324، مروارید با 305، آموزشی تألیفی ارشدان با 304، شركت انتشارات سوره مهر با 296، موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران با 291 عنوان كتاب منتشره اشاره كرد.

همچنین در این آمار مشخص می‌شود 85 هزار و 12 عنوان كتاب از سوی 50 هزار و 765 مؤلف شامل 36 هزار و 624 مؤلف مرد و 14 هزار و 141 مؤلف زن و 14 هزار مترجم شامل 8 هزار و 726 مترجم مرد و 5 هزار و 461 مترجم زن منتشر شده‌اند. گفتنی است در آمار پدیدآورندگان، منظور از «مؤلف» پدیدآورندگان با همه نقش‌های گوناگون (از جمله نویسنده، گردآورنده، شاعر، مصحح و..) به‌جز «مترجم» است.



*تهران، همچنان اول

از مجموع 85 هزار و 12 عنوان كتاب در یازده ماه سال 1397 در كشور، استان تهران با 65 هزار و 644 عنوان كتاب در صدر قرار گرفت كه از این تعداد، 47 هزار و 205 عنوان تألیف و 18 هزار و 439 عنوان ترجمه از سوی ناشران تهرانی راهی بازار نشر شده است. همچنین از مجموع كل كتاب‌های منتشر شده در این استان 37 هزار و 237 عنوان چاپ اول و 28 هزار و 407 عنوان چاپ مجدد هستند. بعد از استان تهران، استان‌های قم با پنج هزار و 399 عنوان، خراسان رضوی با دو هزار و 933 عنوان، آذربایجان شرقی با هزار و 689 عنوان، اصفهان با هزار و 468 عنوان و البرز با هزار و 177 عنوان در جایگاه‌های بعدی قرار دارند.

همچنین استان‌های چهارمحال و بختیاری با 66 عنوان و كهگیلویه و بویراحمد با 39 عنوان كتاب در رده‌های انتهایی قرار دارند.

گزارش از سیدمهدی موسوی تبار

**اداره كل اخبار چند رسانه ای**ایرناپلاس**