چرا نمي‌توان اسرائيل را به‌عنوان دولتي يهودي به رسميت شناخت؟ - كيارش زماني*

تهران- ايرناپلاس- اگر تاريخ چهارهزارساله‌ يهوديت را بررسي كنيم، متوجه مي‌شويم عوامل زيادي در پيدايش پديده صهيونيسم دخيل بوده‌اند. مهم‌ترين آن‌ها ظلم و تبعيضي بود كه در طي ساليان طولاني در غرب عليه يهوديان اعمال مي‌شد.

در اثر اين ظلم‌ها و تبعيض‌ها يك يهودي سكولار به نام تئودور هرتزل كه اتفاقاً فردي غيرمذهبي بود، در زمستان 1895 ميلادي ايده‌ تشكيل كشوري يهودي را داد. در حقيقت اين ايده را مطرح كرد كه اگر يهوديان مي‌خواهند از ظلم‌ها و تبعيض‌هايي كه در طول ساليان بر آن‌ها روا داشته شده، نجات يابند، بايد براي خودشان يك كشور مستقل داشته باشند. در حقيقت هرتزل اين سؤال را مطرح كرد كه چرا يهوديان منتظر بمانند تا مسيح (منجي يهوديت) ظهور كند و آن‌ها را به بيت‌المقدس ببرد و نجاتشان دهد؟ چه اشكالي دارد كه خود يهوديان به بيت‌المقدس بروند و براي خود تشكيل يك كشور مستقل يهودي بدهند؟ اين نقطه‌ آغاز پديده‌ صهيونيسم بود.

پس آنچه امروزه به‌عنوان صهيونيسم سياسي مطرح است، نوعي ايدئولوژي است كه معتقد است يهوديان براي نجات خود لازم نيست منتظر مسيح بمانند، بلكه مي‌توانند خودشان به بيت‌المقدس بروند و كشوري يهودي را براي خود بنيان‌گذاري كنند. البته بسياري از يهوديان مذهبي با اين ايده مخالف بودند و راضي كردن آن‌ها براي جنبش صهيونيسم با مشكلاتي روبه‌رو بود كه شرح آن در اين مقاله‌ كوتاه نمي‌گنجد.

اما اكنون يك سؤال مهم ايجاد مي‌شود و آن اين است كه با توجه به مناسبات سياسي مدرن، آيا مي‌توان يك كشور يهودي را به رسميت شناخت؟ البته از نظر بنده پاسخ به اين سؤال «خير» است و دلايل را بررسي خواهيم كرد. اما جنبش صهيونيسم پا را از به رسميت شناختن اسرائيل به‌عنوان كشوري يهودي نيز فراتر گذاشت و در سال1970 اين مسأله را مطرح كرد كه همگان بايد براي اسرائيل «حق حيات» قائل شوند و اين حق را به رسميت بشناسند. در صورتي كه دولت‌ها هيچ حقي براي بقا و هستي ندارند. يعني دولت‌ها يكديگر را به‌ رسميت مي‌شناسند، اما براي يكديگر حق حيات قائل نيستند و موجوديتشان را تضمين نمي‌كنند. در حقيقت اسرائيل با مطرح كردن اين موضوع سعي كرد سركوب و تبعيد فلسطينيان را موجه و عقلاني جلوه دهد و اينگونه القا كند كه فلسطينيان براي دولت اسرائيل حق حيات قائل نيستند.

اما بپردازيم به سؤال اصلي اين يادداشت كه چرا نمي‌توان اسرائيل را به‌عنوان دولتي يهودي به رسميت شناخت؟ اصولاً انديشه «دولت يهود» از اساس مقوله‌اي ناهنجار و غيرعادي است. بگذاريد با مثالي اين استدلال را بهتر توضيح دهيم. اصولاً در هر نقطه‌ جهان همين كه كشوري بنا شد و حكومتي شكل گرفت، ديگر مهم نيست شما چه كسي هستيد و چه ديني داريد. اگر يك فرانسوي هستيد پس يك فرانسوي خواهيد بود، اگر در آمريكا زندگي مي‌كنيد، پس شما يك آمريكايي هستيد نه لزوماً يك مسيحي. اما در اسرائيل قضيه به‌طور كامل فرق مي‌كند و ميان شهروندي و مليت تفاوت وجود دارد.

به‌طور خاص، چيزي به نام مليت اسرائيلي وجود ندارد و نمي‌توانيد مليتي اسرائيلي داشته باشيد. اين مسأله در 1960 در اسرائيل به دادگاه كشيده شد. گروهي از اسرائيلي‌ها مي‌خواستند در برگه و اسناد هويتشان، مليت اسرائيلي و نه يهودي آن‌ها درج شود. اين پرونده به ديوان عالي اسرائيل رفت و در نهايت با آن مخالفت شد. اين مورد به‌خوبي ماهيت ناهنجار كشور يهود را نشان مي‌دهد كه در نظام سياسي مدرن بين‌الملل هيچ نمونه‌اي ندارد. حتي چند وقت پيش نتانياهو گفت: «شما بايد ما را به‌عنوان كشور يهود به رسميت بشناسيد.»

اين موارد به‌خوبي نشان مي‌دهند كه چرا اسرائيل يك ناهنجاري است و چرا نمي‌توان اين ناهنجاري را به رسميت شناخت. حتي اسرائيل از اين مسأله نيز سوءاستفاده و تمام انتقادات را در نطفه خفه مي‌كند. زيرا اگر شما به اسرائيل انتقاد كنيد در حقيقت شما به كشور يهود و دولت يهود نيز انتقاد كرده‌ايد، پس شما به يهوديت تاخته‌ايد، پس شما يك يهودي‌ستيزيد. عجب استدلال خنده‌داري... دوباره تكرار مي‌كنم اگر شما شهروند فرانسه‌ايد پس مليتي فرانسوي داريد و شما يك فرانسوي هستيد و اگر شهروند اسرائيل هستيد، الزاماً يهودي نيستيد. اما در اسرائيل اين‌گونه نيست، پس با توجه به مناسبات سياسي مدرن، اسرائيل يك ناهنجاري است و نمي‌توان آن را به‌عنوان كشوري يهودي به رسميت شناخت. اين مسأله بسيار مهم است.

منابع:
تولد اسرائيل، صادق زيباكلام
درباره فلسطين، نوام چامسكي
--------------------------------------------------------------------------
* دانشجوي دانشگاه كاشان
نشريه رخداد، دانشگاه كاشان