خط پایان چالش نبود مدیریت یكپارچه در گردشگری سلامت؟*مریم ترسایی

تهران- ایرناپلاس-كارشناسان حوزه گردشگری معتقدند گردشگری سلامت كشور از نبود یك مدیریت یكپارچه در تصمیم‌گیری‌ها و سیاستگذاری‌ها رنج می‌برد كه تشكیل شورای راهبری گردشگری سلامت می‌تواند خط پایانی بر فرصت‌سوزی، دلالی و واسطه‌گیری در این بازار رقابتی باشد.

بازار گردشگری سلامت ایران مدت‌هاست به‌عنوان بازاری پرسود توسط واسطه‌ها و دلالان دست‌به‌دست می‌شود. بازاری كه بیشترین مشتریان آن را گردشگرانی از كشور‌های همسایه به دلایل آنچه خدمات حرفه‌ای و تخصصی پزشكی یا هزینه پایین درمان خوانده می‌شود تشكیل می‌دهند؛ بازاری چندوجهی كه در ظاهر، یك سر آن به سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری و سر دیگر آن به سازمان‌ها و ارگان‌های متولی در حوزه درمان و پزشكی می‌رسد. این در حالی است كه شاخه گردشگری تحت عنوان سلامت، داﻣﻨﻪای ﺑﺴﯿﺎر ﮔﺴﺘﺮده را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﯽﺷﻮد.

بر اساس تعریف سازمان جهانی جهانگردی از گردشگری سلامت، به نظر می‌رسد «گردشگری پزشكی» تنها بخشی از این بازار را تحت پوشش خود دارد چرا كه دو بخش «گردشگری تندرستی» با هدف پیشگیری و «گردشگری طبیعت درمانی» به‌منظور گذران دوران بیماری با بهره‌مندی از جاذبه‌های طبیعی شامل چشمه‌های آب گرم، دریاچه نمك، شن درمانی، لجن درمانی، ماساژ طبی و همچنین محیط‌زیست زیبا، پاك و آرام به‌منظور بهبود بیماری‌های مختلف، اضلاع دیگر این حوزه را در برمی‌گیرد؛ در این میان نمی‌توان از ظرفیت‌های ورزشی دریایی، خشكی و كویر با هدف توجه به سلامت روح و روان به‌عنوان بخش دیگری از گردشگری سلامت غافل ماند.

بنابراین كشورهایی به سهم واقعی خود از این بازار رقابتی دست پیدا خواهند كرد كه هم از ظرفیت‌های طبیعی بكر و متنوع و هم از توان علمی و تخصصی و به‌صرفه از نظر اقتصادی در حوزه پزشكی برخوردار باشند. در این میان، ایران در مقایسه با كشورهای همسایه و در خاورمیانه به‌عنوان كشوری چهار فصل هم از ظرفیت‌های طبیعی منحصربه‌فرد در حوزه درمان برخوردار است و هم توانسته توان علمی خود را در حوزه پزشكی برای ارائه در بازارهای جهانی ارتقا دهد. ولی متأسفانه با وجود كیفیت بالای خدمات درمانی و قیمت ارزان، به دلیل آنچه «چالش نبود مدیریت یكپارچه» نام گرفته است، نتوانسته آنچنان كه باید از فرصت پیش رو، بهره‌برداری لازم را داشته باشد.

بنابراین ضروری به نظر می‌رسد مجموعه‌ای متشكل از همه سازمان‌ها و نهادهای فعال در حوزه گردشگری، پزشكی و ورزش به‌عنوان متولی اصلی ساماندهی گردشگری سلامت در كشور و در قالب مدیریت یكپارچه ابتكار عمل را به‌دست بگیرد؛ موضوعی كه از دید مسئولان گردشگری كشور مغفول نمانده و در همین راستا «شورای راهبری گردشگری سلامت كشور» با حضور صاحب‌نظرانی از سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری، وزارت امور خارجه، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی، اتاق بازرگانی ایران و سازمان نظام پزشكی برای تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری در این حوزه تشكیل و تاكنون جلسات متعددی را برای ساماندهی گردشگری سلامت به نتیجه رسانده‌اند.

این شورا در گام جدی خود به دنبال برسی طرح «سامانه جامع گردشگری سلامت» در كشور است تا هر گونه فعالیت در حوزه گردشگری سلامت در قالب این سامانه و در راستای حذف دلالان و واسطه‌ها از این بازار رقابتی انجام شود.

به این ترتیب، شاید بتوان امیدوار بود كه در سایه همراهی و همكاری اعضای این شورا، تبلیغات و بازاریابی مناسب ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های كشور انجام، و استانداردهای این حوزه تدوین و نظارت لازم بر فعالیت مجریان گردشگری سلامت در كشور از سوی دستگاه‌های نظارت انجام شود و ایران بتواند جایگاه واقعی خود در زمینه گردشگری سلامت را بیابد.

*كارشناس اطلاع‌رسانی معاونت گردشگری سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری