آفت‌های فیلم خوب خارجی، کمتر از فیلم ضعیف و پرفروش داخلی است

تهران-ایرناپلاس- روز گذشته مرکز پژوهش‌های مجلس گزارشی از کارنامه یک‌ساله اکران فیلم‌های خارجی در سینما منتشر کرد. شاهین امین منتقد سینما، با اعلام اینکه باید دید چه فیلمی با چه شرایطی اکران خواهد شد، به بررسی این اتفاق پرداخت.

اکران فیلم‌های خارجی در سینماهای کشور همواره موافقان و مخالفان خود را داشته است. این اتفاق قبلاً عادی بود و بسیاری از سینماها آثار روز سینمای دنیا را نمایش می‌دادند. اما بعدها دیگر شاهد تبلیغ و اکران آثار خارجی در سالن‌های سینمایی کشور نبودیم. موافقان، رونق اقتصادی سینماها و بالا رفتن سطح سلیقه مردم را از نتایج این اتفاق می‌دانند و در مقابل هم عده‌ای نمایش این آثار را با توجه به سالن‌های محدود به ضرر سینمای داخلی می‌دانند.


معایب و مزایای اکران فیلم‌های خارجی
سال گذشته اکران فیلم خارجی به‌طور جدی‌تر در میان سینماگران و سیاست‌گذاران هنر هفتم مطرح شد. تا جایی که چهار فیلم «وینچستر»، «شاه دزد»، «همه ثروت جهان» و «انتقام جویان» در چهار پردیس‌های سینمایی نمایش داده شد. طبق تصمیمات گرفته شده پردیس‌های دارای سه تا هفت سالن امکان اکران در دو سانس فوق‌العاده را داشتند و پردیس‌های دارای هفت سالن و بیشتر اجازه اختصاص کامل یک سالن با ظرفیت کمتر از 150 صندلی را هم پیدا کردند. اما بسیاری از علاقه‌مندان سینما به جهت تبلیغات کم و اختصاص محدود سالن‌ها به این آثار، از نمایش آثار خارجی بی‌خبر بودند. با شاهین امین منتقد سینما درباره ضرورت، معایب و مزایای این تصمیم به گفت‌وگو پرداختیم.


چه فیلمی با چه شرایطی اکران خواهد شد
شاهین امین منتقد سینما در پاسخ به این پرسش که آیا با اکران فیلم‌های خارجی در کشور موافقید یا خیر، به خبرنگار ایرناپلاس گفت: بله موافق هستم. البته ابتدا باید ببینیم چه فیلمی و با چه شرایطی اکران خواهد شد. من با اکران فیلم‌های روز خارجی که باکیفیت هستند، موافقم. البته نه به این شکل که همه سینماها را در اختیار آثار خارجی قرار دهند. باید یک بخش و درصدی از سینماهای خوب مانند پردیس‌ها و سالن‌های درجه یک را به فیلم روز، باکیفیت و سرگرم‌کننده خارجی اختصاص دهند. من با اکران فیلم‌های مطرح خارجی در سانس‌های مختلف و فوق‌العاده که عموم مردم علاقه دارند موافق هستم.


دیگر وقت این نیست که فقط فیلم ایرانی اکران شود
این منتقد درباره دلایلش برای موافقت با اکران آثار خارجی در سینماهای کشور و لزوم این اتفاق عنوان کرد: دلیل اصلی‌اش این است که اگر بخواهیم سینماهایمان رونق بگیرند، حتماً باید سالن‌های سینما و سالن‌سازی رونق داشته باشند. سالن‌های کوچک و تک‌سالنی به‌خصوص در شهرستان‌ها که سال‌هاست ساخته شده‌اند، باید کیفیت خوبی داشته باشند تا مردم به سینما رفتن ترغیب شوند. برای اینکه چرخه اقتصادی سینما و کلیت سینما بچرخد باید مردم بلیت بخرند و داخل سالن بروند. یکی از عواملی که به این اتفاق کمک می‌کند فیلم خوب و مناسب خارجی است. به عبارت دیگر، باید اثری باشد که مردم آن را دوست داشته باشند، به هنگام و با کمترین ممیزی اکران شوند، اگر اکران این ویژگی‌ها را داشته باشد این اتفاق به چرخه اقتصادی سینما کمک می‌کند. در حال حاضر دیگر وقت این نیست که فقط فیلم ایرانی اکران شود. اگر قرار باشد فقط به فیلم ایرانی متکی باشیم، سینمایی که به اندازه کافی ورشکسته است، بیشتر متضرر می‌شود. باید کنار انواع و اقسام فیلم‌های ایرانی پرمخاطب و حتی کم‌مخاطب، آثار خارجی هم قرار بگیرد. جنس ترکیب فیلم‌های اکران باید جور باشد. البته نه به شکلی که فقط فیلم خارجی نمایش داده شود، مانند یک دوره‌ای در قبل از انقلاب که ورود فیلم خارجی، بی‌حساب و کتاب و به‌شدت ارزان بود و نه مانند دهه شصت، هفتاد و حتی همین الان که تقریباً اکران فیلم خارجی نداریم.


این‌گونه نیست که مردم فیلم خارجی نبینند
به گفته شاهین امین بعد از انقلاب فقط نمایش آثار ایرانی داشتیم و باید چرخه اکران متنوعی از فیلم‌های متفاوت خارجی و ایرانی سرگرم‌کننده و جدی داشته باشیم؛ ماجرای سینما رفتن برای مردم باید یک جریان دائم و به‌روز باشد و به جزئی از عادات مردم تبدیل شود. فکر نکنیم چون فیلم خارجی اکران نمی‌شود، مردم هم فیلم خارجی نمی‌بینند. آن‌ها در خانه‌هایشان می‌بینند و به سینما هم نمی‌روند. وقتی مردم را به پردیس‌های سینمایی می‌کشانیم، در واقع به سالن‌های مختلف سینما کمک می‌شود و سینما رونق پیدا می‌کند.»


آثاری اکران شوند که کمترین ممیزی را داشته باشند
امین درباره استقبال کمی که در سال 97 از فیلم‌های خارجی روی پرده شد، تصریح کرد: مشخص است که اختصاص یک سالن آن هم در چند سینما اصلاً فایده ندارد. ما درباره اکران عمومی صحبت می‌کنیم. بخشی از مردم حتی خبر از اکران فیلم‌های خارجی در سینما ندارند. باید آثاری انتخاب شوند که کمترین ممیزی را داشته باشند و بیلبورد و تبلیغات به آن اختصاص داده شود. اگر صدا و سیما هم اجازه تبلیغ و پخش تیزر را ندهد، در شبکه‌های اجتماعی تبلیغ کنند. وقتی یک فیلم خارجی در تهران در حال اکران باشد، حداقل باید حدود ده سالن داشته باشد. با یک سالن، اکران معنا پیدا نمی‌کند. یادمان باشد که بحث فیلم‌های هنر و تجربه متفاوت است. مدل این فیلم‌ها این‌طور است که تنها در چند سالن نمایش داده شوند و در چرخه اقتصادی اکران هم قرار نگیرند که درستش هم همین است. حال به کیفیت این فیلم‌ها هم کاری نداریم. اساساً در همه جای دنیا یک سری فیلم‌ها هست که کنار جریان اصلی سایر آثار، اکران می‌شوند.


ترس از نمایش فیلم‌های خارجی یا اثبات شکست
وی در ادامه افزود: وقتی از اکران عمومی و مردمی صحبت می‌کنیم و دنبال مخاطب گسترده می‌گردیم قواعد آن هم باید لحاظ شود. با اختصاص یک سالن و بدون هیچ تبلیغی نمی‌توان اکران موفقی داشت. نمی‌شود هم اکران شود و هم دیده نشود. اگر نمی‌توانیم، از این کار می‌ترسیم، توانایی‌اش را نداریم یا شک داریم، که آن بحث دیگری است. گاهی انگار از کاری که انجام می‌دهیم خجالت می‌کشیم یا اینکه می‌خواهیم به یک عده ثابت کنیم که اکران فیلم خارجی شکست خورده است. این‌طور که نمی‌شود! باید در شرایط درست اکران شود و اثرات مثبت و منفی‌اش را ارزیابی کنیم. خیلی مهم است که اثر انتخاب شده برای اکران فیلم به‌روز و همراه با قصه جذاب باشد. الان مانند دهه هفتاد یا هشتاد نیست که فیلم پنج سال پیش، فیلم جدیدی محسوب شود. در حال حاضر مردم به‌سرعت و در عرض دو یا سه ماه یک فیلم خارجی با کیفیت درجه یک را می‌بینند. آن اثر باید نسخه اورجینالش و با کمترین میزان ممیزی و دوبله، تبلیغ و اکران شود.


بهتر از فیلم پرفروش، اما ضعیف ایرانی
این منتقد با اعلام اینکه هر زمان محصول باکیفیتی به مردم عرضه کنید، مردم هم سطح سلیقه‌شان بالا می‌رود، خاطرنشان کرد: اگر یک اثر خوب برای مردم نمایش داده شود، مردم هم به این دست آثار عادت می‎کنند. یک فیلم خوب خارجی به‌مراتب آفت‌هایش کمتر از یک فیلم پرفروش، ولی به‌شدت ضعیف و سطحی ایرانی است. این همه فیلم به‌شدت ضعیف و مبتذل ایرانی وجود دارد؛ البته من اصلاً آن‌ها را نفی نمی‌کنم، چون باید در چرخه اکران قرار گیرند و نمی‌شود که همه فیلم‌ها درجه یک باشند. در همه جای دنیا هم این‌گونه است. یعنی محسنات یک فیلم خوب خارجی به‌مراتب بیشتر از یک فیلم مبتذل ایرانی است. اگر بحث اقتصادی را هم کنار بگذاریم از نظر فرهنگی خیلی تأثیرگذار است.


سینما فراگیری‌اش کمتر از تلویزیون است
«تلویزیون هم این آثار را نشان می‎دهد و در ایام عید خیلی از فیلم‌های جدید دنیا را نمایش می‌دهد. البته از حق کپی رایتش خبر ندارم. اما بیشتر این آثار را با یک کیفیت خیلی پایین نمایش می‌دهد. چرا با یک دوبله خوب، کیفیت تصویری مناسب و ممیزی کم آن را در سینما نشان نمی‌دهند؟ سینما که فراگیری‌اش از تلویزیون کمتر است. اگر نگران اقتصاد سینما هستند در حال حاضر که کلی از فیلم‌ها به غیر از یک تعداد محدود ضرر می‌دهند. حداکثر 10 اثر در سال سود کلان کرده‎اند، بقیه فیلم‌ها عملاً متضرر شده‌اند.»


گزارش از هنگامه ملکی