۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۸،‏ ۱۶:۳۷
کد خبر: 83322821
۰ نفر
حماسه صلح حسن بن علی (ع) _ مهدی نساجی*

تهران - ایرناپلاس - برخلاف تصور غالب، امام حسن بن علی (ع)، درک درستی از شرایط سیاسی، اجتماعی و جغرافیایی زمان خود داشت و این‌گونه نبود که در لحظات آخر، ناگهان ببیند دور و برش خالی است و تن به صلح تحمیلی بدهد.

حتی رهبران معمولی نیز آنقدر توانایی دارند که بتوانند تحلیلی از امکانات انسانی و غیرانسانی خود داشته باشند تا در بزنگاه‌های تصمیم‌گیری از دوست و دشمن بازی نخورند. آیا می‌توان تصور کرد که نعوذبالله امام حسن (ع)، خوش‌خیال و ساده‌اندیش تا پای جنگ پیش رفته باشد و یک دفعه خود را در آغاز معرکه تنها ببیند؟

امام حسن (ع) خود زودتر از موعد و حتی علی‌رغم میل برخی یاران و نزدیکان، صلح را پذیرفت. او حداقل به دو دلیل (تا آنجا که من می‌فهمم)، پیشاپیش از جنگ دوری کرد.

نخست اینکه تمایز میان حق و باطل برای جامعه به‌اندازه کافی روشن نبود و اگر جنگی درمی‌گرفت، موجب سرگردانی بسیاری می‌شد و تصور عموم و تصور تاریخ آن می‌شد که این جنگ، جنگ قدرتی بود میان دو طایفه از باقیماندگان پیامبر.

دوم اینکه شرایط اجتماعی و جغرافیایی جنگ به‌گونه‌ای بود که اگر آغاز می‌شد، احتمالاً تبدیل به یک جنگ شهری می‌شد که تلفات بسیاری از مرد و زن و پیر و جوان برجای می‌گذاشت و بسیاری که نمی‌خواستند یا نمی‌دانستند قضیه از چه قرار است، ناخواسته درگیر جنگی خانمان‌سوز می‌شدند. به عبارت دیگر، جنگ امام حسن (ع) حماسه نمی‌شد، بلکه فاجعه بود.

این برخلاف واقعه عاشورا است که تبدیل به حماسه‌ای شد که در آن، امام حسین (ع) در منطقه‌ای محدود با یارانی محدود که به اختیار خود با حسین همراهی نمودند، با سپاه یزید جنگیدند و تاریخ‌ساز شدند.

دوست خوبم جناب محمدرضا دین‌پرور، پژوهشگر نهج‌البلاغه، کوتاه و مفید و ادیبانه، حماسه صلح امام حسن مجتبی را به تصویر کشیده است:

«نمی دانم در درازنای تاریخ و در دنیای سیاه سیاست؛ رهبری همچون حسن بن علی یافت می‌شود که در سختی دوران، آنگاه که ملّتش را زیر تیغ و وحشت و رنج و تباهی می‌یابد؛ دلیر و دلاور و پر جسارت و جرات، ردای پرشکوه خلافت را از تن بیندازد و پشتیبان مال و جان و آبروی ملّتش شود...؟

تا درد یتیمی و اسارت بر جان آزادگان وطنش ننشیند...

تا زخم جنگ و جنون، جسم جوانانش را نیازارد...

تا حقّانیّت راه و دین را در لجاجت و تعصّب نجوید...

تا خودکامگی خود را غیرت و عزّت مسلمین نشمارد...

تا فتح کران تا کران عالَم را حُقنه گلوی طلحه‌ها و فدای شکم‌چرانی‌های زبیری نسازد...
حسن... آری حسن؛ فرزند ارشد علی بن ابیطالب چنین اُسوه‌ای بود...

میلادش خجسته باد



*مدرس و پژوهشگر علم و دین، دانشگاه کانتربری