۲۰ سال انتظار؛ داستان ایستادگی مردمان بلوار کشاورز و خیابان وصال

تهران- ایرناپلاس- روز گذشته نشست مردمی «راهی که آمدیم» به‌دعوت اهالی و کسبه محدوده دانشگاه تهران در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد. در این نشست، اهالی محدوده دانشگاه تهران روایتگر داستان خود از طرح توسعه دانشگاه تهران بودند و داستان ایستادگی و مقاومت خود تا خروج املاک و مغازه‌های‏شان از طرح مذکور را مرور کردند.

در طول این سال‌ها اتفاقات زیادی در این محدوده افتاده است؛ خانواده‌هایی که خانه‌شان را ترک کردند و حالا خانه‌های آنها با تمام خاطراتش در محدوده دانشگاه تهران تبدیل به خوابگاه‌های دانشجویی یا کافه شده است. اعظم شعبانی یکی از ساکنان محدوده طرح ساماندهی دانشگاه تهران در این باره به «ایرناپلاس» می‏‌گوید: «بیش از دو دهه است که ما با این طرح مشکل داریم. حالا مشکل ۲۰ ساله‌‏مان را حدود یک سال است که داریم پیگیری می‏‌کنیم؛ از راه‌‏های قانونی و بدون جهت‏‌گیری‏‌های سیاسی. به نهاد و سازمان‏‌هایی نامه دادیم؛ از ریاست جمهوری گرفته تا مجلس و شورای شهر. از مؤسسات مردم‌‏نهاد و هر مقام و مسئولی که می‏‌توانست، کمک خواستیم. نتیجه تلاش‌‏هایمان در اردیبهشت‌ماه به یک مصوبه ختم شد که در شورای شهرسازی صادر شد. طبق این مصوبه، املاکی که دانشگاه تهران تملک نکرده از طرح ساماندهی خارج شد، اما منوط به اینکه دانشگاه در آبان‌ماه یک طرح دیگری ارائه بدهد و شهرداری بر اساس آن طرح ضوابطی را تنظیم کند و در کمیسیون ماده ۵، طرح تفصیلی تغییر کند و مردم طبق این مصوبه مجاز به ساخت‌‏وساز شدند. اما ضوابط هنوز نیامده است. در واقع از لحاظ اجرایی، هیچ اقدامی برای این مصوبه انجام نشده است. ما منتظر هستیم که در آبان‌ماه این مسئله به‌صورت جدی پیگیری شود و ما به نتایج مطلوبی برسیم.

خواسته‌‏ها قانونی و شرعی است

این شهروند ادامه می‎دهد: «دانشگاه ملزم شده طرحش را فقط در املاکی که به‌صورت کامل در تملکش است، اجرا کند. اما ما نمی‌‏دانیم که در آبان‌ماه چه اتفاقی برایمان می‏‌افتد. ما امروز اینجا حضور یافتیم تا بگوییم که پای این مصوبه ایستاده‏‌ایم و از مسئولان می‌‏خواهیم که این مصوبه در طرحی که قرار است به کمیسیون ماده ۵ برود، حتماً در آن لحاظ شود برای مردمانی که همه سال مقاومت کردند، ماندند و ایستادگی کردند تا بتواند در این محله‏‌ها زندگی کنند. در غیر این صورت ما شاهد روند خورده شدن محله‌های شهر خواهیم بود. خواسته‌‏ها قانونی و شرعی است و مردم مهم‌‏ترین ذی‌‏نفعان در این محدوده هستند. ما هنوز نیمه راه هستیم و این مصوبه تا حدودی راه را برای ما هموار کرده است و این پایان راه نیست. باید ببینیم که نهادهای تصمیم‏‌گیر در آینده چه تصمیمی خواهند گرفت.»

همچنین حسین جهانبخت یکی دیگر از شهروندانی است که زبان به گلایه می‌‏گشاید و می‌‏گوید: «ذکر تلخکامی‌‏های گذشته ضروری است. چند سال قبل یک خانمی به منزل ما مراجعه می‌‏کند. خانم من را احضار می‏‌کند و خانم من هم می‌‏رود جلوی در. این خانم می‌‏گوید که شما مهلت بسیار کوتاهی دارید که خانه را تخلیه کنید در غیر این صورت، آب، گاز و برق خانه شما قطع می‌‏شود. وقتی چنین اتفاقی رخ داد، من فقط به فکر خانه خودم نبودم، به فکر آبروی دانشگاه بودم. من خودم همسایه قدیمی و کهنه‌‏دانش‌‏آموخته این دانشگاه هستم.»

مروری بر طرح توسعه دانشگاه تهران

اما ماجرا چیست و چگونه آغاز شد؟ شهریور سال ۷۵ طرحی با عنوان توسعه دانشگاه تهران به پیشنهاد محمدرضا عارف، رئیس وقت این دانشگاه و موافقت رئیس‌جمهور وقت در کمیسیون ماده ۵ به تصویب رسید و حتی در لایحه بودجه سال ۱۳۷۶ نیز ردیف بودجه سه میلیارد تومانی برای تملک واحدهای مسکونی اطراف دانشگاه تهران تصویب شد. بر اساس مصوبه سال‌های قبل کمیسیون ماده ۵ قرار بود دانشگاه تهران از شمال تا بلوار کشاورز، از غرب تا خیابان کارگر، از جنوب تا خیابان انقلاب و از شرق تا خیابان وصال توسعه پیدا کند. با استفاده از بودجه سه میلیارد تومانی مذکور تا سال ۷۹، متولیان امر توانستند ۱۹ پلاک ثبتی در محدوده مشخص شده را خریداری کنند. در مدت ۲۲ سال گذشته ۵۰ درصد املاک مورد اشاره در طرح، با استفاده از ردیف بودجه‌های دولتی در قوانین بودجه سال‏‌های پس از آن، خریداری و به دانشگاه تهران ملحق شد. مسئول خرید این املاک، شهرداری تهران انتخاب شده بود. اجرای این طرح که تاکنون هیچ مصوبه‌ای در شورای عالی شهرسازی و معماری (بر اساس قانون، مرجع نهایی تصویب طرح‌های توسعه‌ای و شهرسازی است) نداشته به‌دلیل آنچه اعتراضات مالکان واحدهای مسکونی واقع در این طرح اعلام شده است سرانجام متوقف شد.

مصوبه شورای‏‌عالی با هدف تعیین تکلیف طرح توسعه دانشگاه تهران

این در حالی است که شورای‌ عالی شهرسازی و معماری بارها به این موضوع وارد شده و مصوباتی در کمیته‏‌های فرعی خود و همچنین صحن اصلی شورای‌عالی شهرسازی در زمینه اصلاح آن داشته است؛ اما اینکه اصل طرح در زمان تصویب به شورای عالی شهرسازی ارائه شود، محل اشکال بوده است. سرانجام دستور توقف طرح در شورای عالی شهرسازی صادر شد که با استقبال گسترده اعضای شورای شهر تهران به‌دلیل آنچه این دستور را توقف تخریب بافت‏‌های ارزشمند پیرامونی دانشگاه تهران نامیده‏‌اند، مواجه شده است.

حالا طبق مصوبه شورای‏‌عالی شهرسازی و معماری که در اردیبهشت‏‌ماه سال جاری صادر شد، طرح ساماندهی حوزه پیرامونی دانشگاه تهران با تغییر اساسی در رویکرد باید حداکثر ظرف مدت 6 ماه تهیه و پس از تصویب در کمیسیون ماده ۵ به شورای‏‌عالی شهرسازی و معماری ایران ارایه شود.

علیه دانشگاه تهران اعلام جرم کردیم

در این میان، دیده‌بان عدالت و شفافیت هم به این طرح وارد شده تا جایی که علیه دانشگاه تهران به قوه قضاییه اعلام جرم کرده است. احمد توکلی، رئیس دیده‌بان عدالت و شفافیت در ارتباط با این موضوع به «ایرناپلاس» می‏‌گوید: «دیده‏‌بان این مسئله را بررسی کرد. آقای درخشان یکی از حقوقدان‏‌های داوطلب در این زمینه به ما خیلی کمک کردند. او این مسئله را بررسی کرد. وقتی مطمئن شد که حق با مردم است، در این زمینه موضع‏‌گیری کرد. موضع‌‏گیری ما هم به‌عنوان یک نهاد تأثیرگذار، مؤثر بود. بعد از اینکه موضع‏‌گیری عمومی کردیم، در قوه قضاییه علیه دانشگاه تهران اعلام جرم کردیم. سمن‏‌ها طبق ماده ۶۶ آیین دادرسی کیفری جدید، مصوبه ۱۳۹۲ در حوزه کاری خودشان می‌توانند علیه مجرمان اعلام جرم کنند. در این راه هم پیگیری می‌‏کنیم تا به نتیجه برسیم. این حرکت جمعی، یک حرکت فطری و عاقلانه بود و نتیجه  هم داد.»

مردم در صحنه باشند، فساد کمتر می‏‌شود

توکلی افزود: «در دین ما همه مردم به مشارکت خوانده شده‏‌اند. یعنی امر به معروف و نهی از منکر یک اصل واجب است و اختیاری نیست. من وقتی می‌‏بینم که در حق مردم ظلم می‏‌کنند باید آن را نهی کنم و از حق مردم دفاع کنم. حالا اگر مظلوم خودم باشم باید خودم دفاع کنم. اگر دفاع فردی نتیجه نداشت، یارگیری واجب است. یعنی مقاومت در برابر زور یک امر فطری است. امروز بشر پیشرفت کرده و مشارکت، معنادار شده است. اگر مردم همیشه در صحنه حضور داشته باشند، دستگاه‌‏های حکومتی که در معرض فساد هستند، امکان سالم بودنشان بیشتر می‏‌شود.»

استفاده از ظرفیت‌‏های قانونی و مدنی

همچنین زهرا نژادبهرام، عضو شورای شهر که پیگیر مطالبات مردم و وضعیت طرح بوده است، به «ایرناپلاس» می‏‌گوید: «این اتفاق مدنی که به وقوع پیوست، نتیجه تلاش مردم و استفاده از ظرفیت‏‌های قانونی و مدنی بود. مردم وارد عرصه بیان مطالباتشان شدند و از ظرفیت‏‌های مدنی استفاده کردند و از هر دری که امکانش بود استفاده کردن تا بتوانند حرف‌‏هایشان را بزنند. هیچ رویکرد خشونت‏‌آمیزی نداشتیم و چیزی که باعث پیشرفت آنها شد تعامل، همدلی و هم‌گرایی‏ بود. خدا را شکر که توانستند به جواب برسند. ما از مردم می‏‌خواهیم که این شیوه را  به‌عنوان یک روش متمدنانه برای تسری خواسته‏‌های دیگرشان در جامعه پیگیری کنند. به مردم افتخار می‏‌کنیم و از آنها خواهش می‏‌کنیم این سبک از مطالبه‌‏گری را ادامه دهند تا بتوانند به نتایج بهتری در این موارد برسند. چون ممکن بود اگر این رویکرد را در پیش نمی‏‌گرفتیم تا همین‌جا هم کار با شکست مواجه شود.

توانستیم از حق مردم دفاع کنیم

نژادبهرام توصیه کرد: «شهروندان مطالبه‌گری را ادامه بدهند و روی این موضوعات تمرکز کنند و برای حل مشکلات همچنان همدلی، همگرایی‏ و گفت‏‌وگو را در دستور کار قرار دهند؛ چرا که تنها راهی است که می‏‌تواند مسیر آنها را در رسیدن به خواسته‏‌هایشان هموار کند. ما در خدمت مردم بودیم. مردم با انتقال مطالباتشان به ما، این مسئولیت را برای ما ایجاد می‏‌کردند که پیگیری‌‏های لازم را داشته باشیم. برای وزیر نامه نوشتیم. برای ریاست جمهوری نامه نوشتیم و برای مرکز مطالعات استراتژیک نامه نوشتیم. از آنها خواستم به این موضوع رسیدگی کنند. با مردم جلسات متعددی داشتیم. مصاحبه‏‌های رسانه‏‌ای کردیم. در جلسات کارشناسی شورای شهرسازی شرکت کردیم، این در حالی بود که همیشه رئیس شورا را دعوت می‏‌کردند، اما به دلیل خواسته‏‌های ما و فشاری که آوردیم ما را هم دعوت کردند و ما توانستیم که از حق مردم دفاع کنیم. در واقع به وظیفه‏‌مان عمل کردیم چون ما نماینده مردم هستیم.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 2 =