پیشنهاد استاد دانشگاه تهران به دولت: یارانه همه حذف شود، غیر از نیازمندان

تهران- ایرناپلاس- یک استاد دانشگاه تهران معتقد است پرداخت یارانه به تمام اقشار جامعه بی­‌معنا و مسخ مفهوم یارانه است. در تمام دنیا نیازمندان خود را معرفی و شرایط دریافت یارانه را احراز می­‌کنند. قطع یارانه‌ ثروتمندان نیازمند یک مصلح است که منافع بلندمدت جامعه را به منابع کوتاه‌مدت حزبی ترجیح دهد.

اخیراً حسین میرزایی سخنگوی ستاد اجرایی تبصره ۱۴ قانون بودجه با اشاره به حذف ۲۰۰هزار خانواده از لیست یارانه‌بگیران دوره شهریور گفته است که با قطع سه دهک پردرآمد تا انتهای سال، حدود ۸۰۰۰ میلیارد تومان صرفه‌­جویی رخ خواهد داد. با اجرایی شدن تکلیف دولت در زمینه قطع یارانه سه­ دهک برخوردار، کارشناسان بسیاری در موافقت و مخالفت با این طرح، اظهارنظر کرده­‌اند. خبرنگار ایرناپلاس نیز در گفت‌وگویی با دکتر میثم موسایی، اقتصاددان و استاد دانشگاه تهران، نظر وی را درباره قطع یارانه افراد برخوردار، جویا شده است.

تنها نیازمندان، مستحق دریافت یارانه هستند

موسایی با بیان اینکه «از نظر علمی یارانه را باید به کسی که نیازمند است، درآمدی ندارد یا درآمدش کفاف زندگی‌اش را نمی‌دهد داد»، گفت: البته این موضوع شامل کسی که امکان اشتغال دارد، اما از آن سرباز می‌­زند، نمی‌­شود. هیچ معنا ندارد کسانی که در مشاغل آزاد پردرآمد، پزشکی، وکالت، هیئت علمی دانشگاه، پیمانکاری دولتی و غیره، مشغول هستند، یارانه دریافت کنند. این کار به سخره گرفتن مفهوم یارانه است. به زبان ساده اصل بر قطع یارانه تمام افراد است، مگر آن که نیازمندی افراد اثبات شود. هر کسی که خواهان دریافت یارانه است باید به مراکز حمایتی رجوع کرده و نیازمندی خود را اثبات کند. این امکان وجود دارد که با یک میلیونیوم از هزینه پرداخت یارانه­‌ها، مکانیزم شناسایی افراد نیازمند تهیه و اجرا شود.

این استاد اقتصاد ادامه می‌­دهد: کسانی که کار می­‌کنند، اما درآمدشان کفاف حداقل زندگی را نمی‌­دهد، قطعاً به لحاظ اخلاقی، قانونی و حتی شرعی باید تحت حمایت قرار گیرند. این گروه می­‌تواند از هر قشری باشد، اما در شرایط فعلی، روستاییان و کارگران مستحق­‌ترین گروه برای دریافت یارانه هستند. البته استثنا هم وجود دارد؛ سربازان و دانشجویان متأهل، زنان سرپرست خانوار و غیره از این جمله هستند. برای مثال همه زنان سرپرست خانوار نیازمند کمک دولتی نیستند، کسانی که ارث بسیاری دارند یا شغل پرمنزلتی دارند، تنها مصداق­‌هایی از این افراد هستند.

موسایی با بیان اینکه «اصل نباید بر پرداخت یارانه به همه باشد»، گفت: اصل بر پرداخت یارانه به نیازمندان است و آن هم باید اثبات شود. از همان ابتدا نیز تصمیم پرداخت یارانه به همه افراد یک تصمیم اشتباه بود. اگر من جای دولت بودم، به دو گروه روستاییان و کارگران اکتفا کرده و سایرین را حذف می‌­کردم. اگر دولت چنین کاری انجام دهد، برایش خیری ماندگار خواهد بود.

دولت به‌جای شناسایی ثروتمندان، فقرا را شناسایی کند

این استاد اقتصاد دانشگاه تهران با اشتباه دانستن غربالگری سه دهک پردرآمد جامعه بیان کرد: باید فقرا را شناسایی کرده و به آنها یارانه پرداخت کرد، نه آنکه ثروتمندان را یافت و یارانه آنها را قطع کرد .هیچ‌کسی نمی‌گوید ثروتمند هستم. کسانی که حتی بالای ۱۰میلیون درآمد ماهانه دارند نیز برای دریافت یارانه ثبت‌نام می‌­کنند.

موسایی با اشاره به اینکه «در هیچ جای دنیا دولت وظیفه شناسایی اقشار فقیر را ندارد»، گفت: این افراد هستند که درخواست می­‌دهند و سپس بر اساس اطلاعات و شواهد، وضعیت آنان اثبات یا رد می‌­شود.

وی در ادامه افزود: در انگلیس چیزی به اسم مزایا به افراد داده می­‌شود، شهروندان برای دریافت این مزایا باید نیازمندی یا احراز ویژگی خاص آن را اثبات کرده و سپس مشمول آن مزایا شوند. دولت باید مکانیسم دریافت یارانه را به‌نحوی طراحی کند که کمترین نقص را داشته باشد.

موسایی اظهار کرد: تعلق خاطر به کشور و منافع آن کاهش یافته و مسئولیت اجتماعی افراد نادیده گرفته شده است. برخی منابع ادعا می‌­کنند تعداد افرادی که برای دریافت یارانه ثبت‌نام کرده­‌اند، از جمعیت کشور بیشتر است. اگرچه نمی‌­توان این سخن را مستقلاً تأیید کرد، اما به هر حال نشان می‌­دهد تعداد زیادی از افراد روی سفره‌­ای نشسته­‌اند که مستحق آن نیستند.

حذف یارانه نیازمند مصلحی است که منافع بلندمدت را ببیند، نه کوتاه‌مدت

این اقتصاددان افزود: قطع سه دهک، کم­ترین کاری است که دولت باید انجام دهد. این کار باید به‌صورت یک‌باره هم باشد و تردیدی در آن وجود نداشته باشد. این اقدام ممکن است باعث اعتراض گروهی هم بشود و البته باید به این اعتراض‌­ها توجه کرد. یارانه باید هدفمند شود، این کار نیازمند جسارت، اراده و یک عزم ملی است. این کار نیازمند مصلحی است که به منافع کوتاه‌مدت توجهی نداشته و منافع بلندمدت جامعه را ببیند.

وی همچنین اشاره کرد: افرادی که خواهان دریافت یارانه هستند، باید تحت پوشش سازمان­‌های حمایتی درآیند، چراکه خود این موضوع باعث می‌­شود خانواده‌­هایی که کمتر به یارانه نیاز دارند، از آن چشم­‌پوشی کنند.

مخالفت با قطع یارانه، اغراض سیاسی دارد

این اقتصاددان در ادامه گفت: ادعا­ها درباره ناتوانی دولت در شناسایی گروه­‌های مختلف، مقاصد سیاسی دارد و یک مغالطه است. اگر چه به دلیل عدم شفافیت تراکنش­‌ها، آمار هزینه و درآمد خانوار دقیق نیست، اما امکان شناسایی کامل وضعیت دهک­‌ها را مهیا می‌­کند. روش­‌هایی وجود دارد که باعث می‌­شود با اطمینان ۹۵ درصد، گروه‌­های مستحق دریافت یارانه را تعیین و گروه‌­های ثروتمند را حذف کنیم. پنج درصد خطای باقی‌مانده نیز باید از طرف خود اشخاص اثبات شود. بنابراین افرادی که ادعا می‌کنند به دلیل ناتوانی دولت در شناسایی دهک­‌ها این پروژه باید متوقف بماند، به‌دنبال منافع کوتاه‌مدتی چون جذب رأی بیشتر هستند. این کارها برخلاف مصالح ملی و منافع بلندمدت جامعه است.

این مدرس دانشگاه تهران افزود: باید دو گروه مشخص روستاییان و کشاورزان مبنای پرداخت یارانه قرار گیرند. کشاورزان تأمین‌کننده منابع غذایی کشور هستند. آنها هیچ نماینده و صدایی در کشور ندارند و در سیل­‌های اخیر نیز وضعیت بغرنجی پیدا کردند. درآمد کارگران نیز به‌صورت معناداری از حداقل هزینه زندگی فاصله چشم­گیری دارد و اکثراً زیر خط فقر هستند. به‌غیر از این دو گروه، سایر اقشار اگر خواهان دریافت یارانه هستند، باید نیازمندی‌شان را اثبات کنند.

منابع صرفه‌­جویی شده، برای توسعه بیمه‌­های اجتماعی هزینه شود

موسایی با اشاره به عدم توسعه نهادهای بیمه‌­ای، گفت: یارانه افراد و اقشار ضعیف‌­تر باید افزایش یابد. اگر به‌جای ۳۰ درصد جمعیت (سه دهک)، جمعیتی بین ۵۰ تا ۷۰ درصد جامعه (۵ تا ۷ دهک) از لیست یارانه‌­بگیران حذف شوند، امکان پرداخت­‌های بسیار بیشتر به مستضعفان فراهم می­‌شود.

وی افزود: پرداخت یارانه باید یک استثنای موقت باشد. بر اساس قانون نیز پرداخت یارانه یک قانون پنج‌ساله بود و ادامه روند فعلی هیچ معنایی ندارد. منابع آزاد شده از قطع یارانه‌­ها باید صرف توسعه تأمین اجتماعی و بیمه‌­های اجتماعی شامل بیکاری، درمان و ... شود. این کار خود باعث افزایش رضایت جامعه می­‌شود. نکته قابل توجه آن است که یک فرد بیکار نیازمند دریافت بیمه بیکاری است و گذران زندگی با یارانه برای وی امکان‌پذیر نیست.

آزمون استطاعت، شرط دریافت یارانه

این اقتصاددان بیان کرد: بررسی حساب یارانه­‌بگیران کاری بسیار درست است و باید از تمام امکانات آن برای شناسایی نیازمندان استفاده شود. هر کدام از اطلاعات مانده حساب، میزان تراکنش و میزان خرید از طریق حساب‌­های بانکی معنا و مفهوم خاص خود را دارد و تجمیع این اطلاعات یک شناخت کافی از وضعیت خانوار را به دست می‌دهد. برای مثال، شاید یک شخص، مانده‌ حسابی نداشته باشد، اما میزان تراکنش‌­های مالی وی در ماه بیش از ۱۰۰ میلیون تومان باشد.

موسایی افزود: نه‌تنها باید حساب بانکی افراد بررسی شود، بلکه باید استشهاد محلی نیز به آن اضافه شود. این کار باعث می‌­شود کسانی که واقعاً نیازمند دریافت یارانه نیستند، به‌طور قطعی­‌تری از لیست یارانه‌بگیران حذف شوند.

اکنون زمان خوبی برای قطع یارانه‌هاست

موسایی در تشریح نحوه مواجهه دولت با تبعات اجتماعی قطع یارانه‌­ها بیان کرد: قانون هدفمندی یارانه‌­ها قرار بود به هدفمندی یارانه‌­ها بینجامد. الان قیمت یک لیتر بنزین از قیمت یک لیتر آب کمتر است. در چنین حالتی معلوم است مواجهه مردم با اصلاح این رویه همراه با ناآرامی خواهد بود و تبعات اجتماعی دارد. دولت باید جسارت لازم برای اصلاح این روندها و انجام کاری اساسی را داشته باشد. در شرایط فعلی، با توجه به اینکه کشور تحت فشار شرایط داخلی و خارجی بوده و امکان کنترل بیشتر است، شرایط برای اجرای اصلاحات فراهم است.

وی در این باره اضافه می‌کند: برای همراه کردن مردم باید مسائل را تشریح کرد؛ رادیو، تلویزیون، خبرگزاری­‌ها، روزنامه‌­ها و ... باید در خدمت اجرای این طرح باشند. ما باید شرایط اجتماعی اجرای طرح را هم فراهم کنیم و رسانه‌­ها نقش اصلی را در این بین دارند.

این استاد دانشگاه ادامه داد: طرح قطع یارانه سه دهک بالایی جامعه به دلیل در نظر داشتن شرایط اجتماعی و سیاسی بسیار محتاطانه است. حذف یارانه طبقات متوسط رو به بالا نباید منجر به افزایش نارضایتی و گسترش تبعات اجتماعی شود، چراکه این مبلغ تأثیری بر زندگی این افراد ندارد که منجر به گسترش نارضایتی شود. تنها منبع تهدید گسترش نارضایتی اجتماعی از طرف طبقه کارگر است. بنابراین اگر دولت در فرایند اجرای طرح کارگران و کشاورزان را در نظر داشته باشند، احتمال بحرانی شدن پیامدهای اجتماعی بسیار کم خواهد بود.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
8 + 7 =