۱۴ آبان ۱۳۹۸،‏ ۹:۴۳
کد خبرنگار: 3017
کد خبر: 83540794
۰ نفر

برچسب‌ها

بازآرایی نظام مدیریت هزینه‌­ها با هدف پایدارسازی مالی

سعید خضر| مدیر تدوین و ارزیابی سیاست‌های مدیریت سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی راهبردی شهرداری تهران
بازآرایی نظام مدیریت هزینه‌­ها با هدف پایدارسازی مالی

تهران- ایرناپلاس- در شرایطی که آثار ناشی از رکود و بحران در ساختار اقتصادی سازمانی نمایان می‌­شود، ضرورت اقدام برای برقراری انضباط مالی برای مدیران آن آشکارتر می­‌شود.

وقوع بحران‌­های مالی حاصل شرایط تحریمی در کشور و سرایت تدریجی آن به ساختار مالی سازمان‌­ها از جمله شهرداری تهران از یک­سو و میراث به‌­جا مانده از انباشت بدهی‌ها و تعهدات پرداختی در آینده­ مدیریت شهری پیشین (حقوق و دستمزد خیل عظیم استخدام شده‌­ها در دوره یاد شده) از سوی دیگر، ناپایداری مالی جدی برای شهرداری تهران به ارمغان آورده است، به‌­طوری که مدیریت شهری به‌خوبی رجحان اقدام برای رفع این چالش را درک کرده است.

برای پایدارسازی مالی شهرداری تهران ناگزیر از ایجاد تعادل در چهار گلوگاه جریان نقد ورودی-خروجی، درآمد-هزینه، دارایی-بدهی، دارایی جاری-بدهی جاری است. افزون بر آن، تداوم تعادل در کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت از الزامات دست­یابی به پایدارسازی مالی شهرداری تهران است. از این روی، چاره‌ای جز استفاده از ابزارهای سیاستی مناسب و لازم برای استقرار نظام مالی تضمین کننده برقراری تعادل‌­های چهارگانه باقی نمی‌ماند.

 از جمله مؤثرترین راه‌­حل‌­ها و سیاست‎های تدافعی در برابر اتلاف منابع، برقراری انضباط مالی است، چرا که نبود انضباط مالی باعث اتلاف منابع و کاهش کارایی شده، این امر خود به ناتوانی شهرداری برای هدایت برنامه‌­ها و انجام وظایف قانونی (ماده 55 قانون شهرداری‌­ها) دامن می‌­زند. هم­چنین افزایش دامنه بی‌­انضباطی مالی در شهرداری تهران به افزایش فشار برای تأمین بودجه از هر منبعی (پایدار یا ناپایدار) به جهت فراهم کردن هزینه‎های ناشی از این بی‌­انضباطی‌­ها منجر شده است. نکته قابل درنگ اینکه تفسیرهای مختلف غرض‌آلود یا بی‌­طرف مدیران شهری از وظایف شهرداری و حوزه‌هایی که شهرداری باید در آنها وارد شود و تصمیمات انتخاباتی محور، برای بقا در مسند قدرت، همواره هزینه‌­های گزافی برای مالیه شهرداری تهران به‌­همراه داشته است.

اعتبارات مانند ماده سیال و روانی است که اندام تشکیلاتی شهرداری را پوشش می‌­دهند و مانند سوختی هستند که عملیات اجرایی آن را به مرحله تحقق و عینیت هدایت می­‌کنند. به‌­منظور بازآرایی نظام مدیریت هزینه‌­ها، ایجاد انضباط مالی و مدیریت کارآمد در بودجه شهرداری تهران، صرفه­‌جویی خردمندانه و منطقی و استفاده بهینه از منابع در اختیار شهرداری، ایجاد تعادل در منابع و مصارف، جلوگیری از توسعه تصدی‌­گری در فعالیت‌­ها و پرهیز از ایجاد کسری اعتبارات، امری ضروری است. توازن میان اعتبارات و عملیات تنها با برقراری انضباط مالی میسر است. توازن یاد شده یکی از مهم­ترین پیش‌­نیازهای دست­یابی به مالیه پایدار شهری است. ذکر این نکته ضروری است که مقصود از انضباط مالی صرفاً برقراری توازن بودجه شهرداری نیست، بلکه بی‌­نیازی به استقراض برای انجام وظایف و ارائه کالاها و خدمات شهری را نیز دربر می‌­گیرد.

برای برقراری انضباط مالی در شهرداری تهران، بودجه‌­ریزی عملیاتی، مدیریت بدهی و مدیریت منابع مالی غیرنقد از جمله ارکانی است که باید به­‌دقت مورد تحلیل، تبیین و اجرا گذارده شود. چرا که منابع را باید در چارچوب یک برنامه استراتژیک اختصاص داد و اطمینان یافت که منابع اختصاص یافته صرف برنامه مزبور شده و در نهایت چگونگی هزینه کردن آن را مورد نظارت قرار داد. به‌ ­این سبب به‌کارگیری همه عوامل مطلوب‌­ساز بودجه به جهت افزایش کارایی و بازدهی حاصل از عملیات شهرداری تهران و صرف بهینه منابع مالی ضروری به نظر می­‌رسد. این امر در برنامه‌­ریزی عملیاتی شهرداری تهران به‌عنوان یکی از کلان راهبردها، تبیین شده و سیاست‌­ها و اقدامات لازم و متناسب آن طراحی شده است. لذا به‌­لحاظ پشتوانه برنامه‌­ای، دست مدیریت شهری برای برقراری نظام مالی دگرگون کننده ناپایداری مالی به سود پایداری مالی، باز است و باقی، منوط به خواست، همت و تلاش جمعی مدیریت شهری و آگاه‌­سازی شهروندان به منظور مشارکت در این گذار تاریخی و عملیاتی کردن آن است.

از جمله سیاست­‌های طراحی شده برای اصلاح و بازآرایی نظام مدیریت هزینه‌­ها در حوزه بودجه‌­ریزی بر مبنی عملکرد، می‌­توان به افزایش کارایی مکانیسم تخصیص بودجه بر تحقق برنامه‌­ها و فعالیت‌­ها، برقراری ارتباط میان برنامه‌­ها و فعالیت‌­ها با رسالت و اهداف شهرداری، نظارت مؤثر بر اجرای عملیات از طریق ارزیابی عملکرد و گزارش نتایج، هدفمند کردن تخصیص منابع، بهره­‌برداری از اطلاعات عملکرد در ایجاد محرک‌های انگیزشی (نظام پاداش و تنبیه) اشاره کرد. هم­چنین در حوزه مدیریت منابع غیرنقد، سیاست­ ارتقای شفافیت و نظارت‎پذیری در مدیریت و کنترل منابع غیرنقد دنبال می‌­شود و در نهایت در حوزه مدیریت جریان نقد تقویت نظام خزانه‏‌داری و استقرار خزانه‏داری الکترونیک برای مدیریت جریان نقد با هدف جلوگیری از استصواب و مدیریت بدون چارچوب جریان نقد در شهرداری تهران سیاستی است که حاصل خرد جمعی کارشناسان و مدیران شهرداری تهران قرار گرفته است.

موفقیت برنامه‌­ریزی خصوصاً در شرایطی که سطح بالایی از نااطمینانی بر فضای اقتصادی و سیاسی کشور مستولی شده است، منوط به پایش و ارزیابی مدام برنامه است، به­‌طوری که انعطاف لازم در انطباق با شرایط را داشته و در زمان مناسب واکنش درخوری در مقابل کنش‌­های بیرونی و درونی نشان دهد. تأسیس یک نهاد قدرتمند و تخصصی برای ارزیابی و پایش مستمر اجرای اجزای برنامه، هم­چنین اصلاحات بایسته آن، قدرت عکس‌العمل بالایی به مدیریت شهری می­‌بخشد تا بهینه‌­ترین رفتارها را در زمان مناسب به نمایش بگذارد. تشکیل این نهاد در برنامه سوم توسعه شهر تهران پیش‌­بینی شده و سازوکار اجرایی آن طراحی شده است، اما اجرای آن به سبب پیچیدگی‌­های متداول این دست از نهادها، مستلزم اراده، دغدغه‌­مندی و پیگیری مداوم مدیریت شهری است. همزمان با آن، توجه به سازوکار انتقال مسئولیت این نهاد بر اساسی غیر از روش متداول انتصابات و انتخابات مدیران و بر پایه تخصص و توان راهبری می‌­تواند آن را به بازیگری قدرتمند و اثرگذار در جلوگیری از انحراف برنامه یا سیاه لشکری منفعل و بی‌­تفاوت نسبت به آن تبدیل کند.  

با وجود از دست رفتن دو سال طلایی، سرانجام نهاد برنامه‌­ریزی شهرداری تهران به‌­طور دقیق، مشخص و عملیاتی، راهبردها، سیاست‌­ها و برخی اقدامات لازم برای برون‌­رفت از بحران فعلی را طراحی و تبیین کرده است و به‌هیچ‌وجه به‌جای طرح صحیح و حل مسائل مالیه شهرداری تهران به گردابی از توهمات، تصورات و ابداع مفاهیم بدون پشتوانه علمی و اجرایی نیفتاده است. در انتها شایان توجه است که موفقیت و حصول اهداف برنامه در گرو توجه و اهمیت به استقرار نهاد پایش و ارزیابی برنامه سوم توسعه شهر تهران است. به‌طوری که سطوح اثرگذاری این نهاد بر تعیین استراتژی مدیریت شهری که ناشی از واگذاری قدرت تصمیم‌­سازی و سیاست‌گذاری توسط مدیریت شهری و همزمان انتصاب برترین منابع انسانی موجود شهرداری تهران برای کنترل و مدیریت این نهاد است، گلوگاه کلیدی تعیین کننده میزان تحقق اهداف برنامه سوم توسعه شهر تهران است. تصمیمی که در بزنگاهی تاریخی به نجات یا تلف­ شدن دو سال باقی­مانده خواهد انجامید.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 10 =