تحلیل چهار پیشکسوت داوری درباره بازی پرحاشیه؛ زاهدی‌فرد، قربانی کج سلیقگی کمیته داوران

تهران- ایرناپلاس- عملکرد غیرقابل قبول تیم داوری در جدال تیم‌های سپاهان – استقلال، بار دیگر زنگ خطر را برای نظم و آرامش حاکم بر لیگ برتر کشورمان به صدا درآورد. از سوی دیگر، کمیته داوران برای بازگرداندن آرامش اعلام کرد که محمدحسین زاهدی‌فرد به‌دلیل اشتباه تأثیرگذارش محروم می‌شود. اکنون این سؤال مطرح است نقش سازمان لیگ و دپارتمان داوری در به صدا درآمدن این زنگ خطر چقدر بود؟!

زاهدی‌فرد و کمک‌هایش خطای مسلم، فاحش و البته نابخشودنی را در این بازی مرتکب شدند که جبران آن برای تیمی که در کورس قهرمانی هست، غیرقابل جبران خواهد بود. بدون تردید، چنین خطایی منجر به جابه‌جایی جایگاه تیم‌های قهرمان و نایب قهرمان می‌شود و عدالت را نقض می‌کند. امروزه قضاوت در فوتبال بدون خطا نیست، اما بسیاری از کشورهای صاحب فوتبال در قبال خطاهای فاحش و مسلم تیم داوری، تدابیری اندیشیده‌اند که مهم‌ترین آن، ندادن قضاوت به داورانی است که مرتکب خطای مسلم، فاحش و البته غیرقابل اغماض می‌شوند؛ از جمله استفاده از کمک داور ویدیویی یا همان تکنولوژی VAR.

اعتراض استقلال

باشگاه استقلال پس از بازی مقابل نساجی در هفته یازدهم لیگ برتر، اطلاعیه‌ای را در خصوص انتخاب داور مسابقه با سپاهان صادر و به انتخاب محمدحسین زاهدی‌فرد اعتراض کرد، اما چرا گوش شنوایی نبود؟! استقلالی‌ها از قضاوت‌های این داور خاطره خوشی نداشتند. زاهدی‌فرد در بازی استقلال و پدیده در فصل گذشته، گل صحیح صیادمنش را قبول نکرد و این بازیکن را اخراج کرد که به‌زعم کارشناسان اشتباه بود. فروردین امسال هم در هفته بیست و پنجم لیگ هجدهم در ورزشگاه نقش جهان، گل صد درصد علی کریمی را نگرفت و چون استقلال بازی را از سپاهان برد، زیاد سر و صدا نشد. او در بازی با صنعت نفت پنالتی واضح روی دیاباته را نگرفت.

استنلی مثل معروف!

این که با این پیشینه، چرا دپارتمان داوری محمدحسین زاهدی‌فرد را انتخاب کرد، خود جای سؤال دارد! در دقیقه ۵۱ دیدار سپاهان و استقلال، کی‌روش استنلی روی ارسال کرنر از سمت چپ زمین هرویه میلیچ با حرکتی مشابه حرکت جا خالی انداختن سعید معروف در والیبال، با دست توپ را از محوطه جریمه سپاهان دور کرد و زاهدی‌فرد گفت که این صحنه را ندیده است، اما یک سؤال داریم! زاهدی‌فرد مدعی است آن صحنه را ندیده، آیا کمک داور و داور خط هم این صحنه واضح را ندیده‌اند؟ مسعود عنایت که خود زمانی رئیس کمیته داوران بود، در این باره به ایرناپلاس می‌گوید: «من بازی را ندیدم، اما اگر من رئیس دپارتمان داوری بودم، هیچ‌گاه زاهدی‌فرد را برای این بازی انتخاب نمی‌کردم.»

بی‌توجهی دپارتمان داوری

مسعود عنایت معتقد است که اگر رئیس دپارتمان داوری بود و به او اطلاع می‌دادند که این داور در دیدارهای قبلی استقلال به ضرر این تیم سوت زده‌ است، یا با بررسی عملکرد او در بازی‌های‌ قبلی، زاهدی‌فرد را عوض می‌کرد و یک داور دیگر را برای این بازی بزرگ و حساس معرفی می‌کرد. شاید با توجه به حرف‌های این پیشکسوت داوری نتیجه می‌گیریم که دپارتمان داوری توجهی به قضاوت‌های قبلی این داور برازجانی نکرده و همین امر نشان می‌دهد که این دپارتمان در به‌وجود آمدن این ماجرا چندان هم بی‌تقصیر نیست! اکنون پس از گذشت نزدیک به یک‌ سال از اتفاقات بازی پرسپولیس مقابل سپاهان، جای خالی تکنولوژی کمک داور ویدیویی در فوتبال ما احساس می‌شود.

کمک داور ویدیویی یا VAR

در آن صحنه کی‌روش استنلی اگر با دست توپ را نمی‌زد، ارسال آن توپ هیچ خطری برای دروازه سپاهان نداشت و این همه جنجال هم به‌وجود نمی‌آمد. گاهی وقت‌ها یک اتفاق کوچک منجر به یک جنجال بزرگ می‌شود و اکنون محمدحسین زاهدی‌فرد سیبل این ماجرا شده است. استفاده از فناوری کمک داور ویدیویی یا VAR با واکنش‌های متفاوت روبه‌رو شده است. بعد از اشتباهات سریالی داوران فوتبال در لیگ برتر، کارشناسان بر این عقیده هستند که چاره‌ای نیست جز استفاده از کمک داور ویدیویی که البته این تکنولوژی هزینه‌های گزافی خواهد داشت و به علاوه، ورزشگاه‌های ما باید به دوربین مجهز شوند و داوران ما نیز آموزش‌های لازم را ببینند.

همه باید پاسخگو باشند

هزینه این ابزار برای هر ورزشگاه، تقریباً ۳۰۰ هزار دلار می‌شود. با توجه به مشکلات کنونی فوتبال ما، این خود بیانگر زمانبر شدن خرید و استفاده از تکنولوژی است. استقلالی‌ها اگر چه در این بازی یا دیدارهای گذشته از داوری ضرر دیده‌اند، اما گاهی وقت‌ها نیز سوده برده‌اند. برای اکثر تیم‌ها همین‌گونه بوده و هیچ تیمی نمی‌تواند مدعی شود که تنها ضرر کرده است. حسین عسگری درباره عملکرد داوران دیدار سپاهان با استقلال چنین گفت: «همه داوران این دیدار باید به لحاظ قانونی پاسخگو باشند، چون الان قانون مثل قدیم نیست که داور همه کاره زمین بود. اکنون برای هر یک از داوران شرح وظایفی نوشته شده و باید آن را اجرا کنند.»

اجرای درست قوانین

رئیس سابق دپارتمان داوری در ادامه صحبت‌های خود به ایرناپلاس اظهار داشت: «قانون به تیم داوری گفته است که کمک‌ها باید در اجرای درست قوانین به داور کمک کنند. حتی نگفته در آفساید، یا کرنر یا پنالتی، باید در همه قوانین بازی با داور همکاری داشته باشند. متأسفانه در این بازی و در روی آن صحنه هند پنالتی کی‌روش استنلی، این اتفاق نیفتاد و این مورد هیچ علتی جز تمرکز نداشتن داور ندارد. شما وقتی تمرکز نداشته باشید درست مثل این می‌ماند که یک دستمال سیاه را سفت و محکم به چشمانتان بسته باشند و بعد به شما بگویند که به ما بگو الان دارد چه اتفاقی اینجا می‌افتد؟! شما چیزی نمی‌بینید پس نمی‌توانید چیزی بگویید.»

نداشتن تمرکز

به عقیده این پیشکسوت داوری، نه‌تنها محمدحسین زاهدی‌فرد، بلکه کمک‌های او نیز در آن صحنه و حتی بازی تمرکز کافی نداشتند: «تمرکز را مشکلات شخصی بر هم می‌زند، یعنی اینکه شما داور هستی و یک ماه پیش رفته‌ای تمام زندگی‎ خود را فروخته‌ای و پولت را خورده‌اند، در حین قضاوت یک لحظه به فکر این ماجرا می‌افتی، دچار استرس می‌شوی، نگرانی داری و باعث می‌شود ناگهان چنین صحنه فاحش و بزرگی را از دست بدهی و بعد نمی‌دانی چه کار باید کنی و گنگ می‌شوی. یا ناگهان ترس و وحشت سراپای وجودت را می‌گیرد که مبادا دچار اشتباه شوی و یک سوت اشتباه بزنی و همین موضوع کار دستت می‌دهد.»

چرا کمک‌ها مشورت نداند؟

حسین عسگری در ادامه می‌گوید: «وقتی ذهنت درگیر باشد آن صحنه به آن واضحی را نمی‌بینی. شاید نگاه داور به آن صحنه باشد، اما ذهنش درگیر است و آن صحنه را نمی‌بیند. در غیر این‌صورت این نوع خطا، خطایی نیست که یک داور آن را پنالتی نگیرد. در این لحظه حساس باید کمک‌ها و آن داور خط با توجه به ارتباط بی‌سیمی، به کمکِ داور بیایند، اما در این بازی ما چنین چیزی را شاهد نبودیم و چون با داورها حرف نزده‌ام، نمی‌توانم نظر درستی بدهم. شاید آنها نیز به لحاظ ذهنی درگیر بوده‌اند!»

با این وصف تنها زاهدی‌فرد مقصر نیست، بلکه کمک‌های او در این موقعیت به این داور برازجانی مشورت نداند.

تخلف بزرگ

حسین عسگری عقیده داشت که اگر او رئیس دپارتمان داوری بود با توجه به اشتباه زاهدی‌فرد در دیدار اخیر استقلال با صنعت نفت و همچنین پیشینه بازی ۲۳۵ روز پیش دو تیم در هفته بیست و پنجم لیگ هجدهم در همین ورزشگاه، این داور را برای قضاوت این بازی انتخاب نمی‌کرد. باشگاه استقلال رسماً از زاهدی‌فرد شکایت کرده و معتقد است نگرفتن این پنالتی را نمی‌توان اشتباه داوری قلمداد کرد، بلکه یک تخلف بزرگ روی داده است. البته تلاش زیادی کردیم تا با هدایت ممبینی، رئیس دپارتمان داوران در این رابطه صحبت کنیم، اما ایشان پاسخگو نبودند. شاید بهتر باشد افرادی که مسئول هستند در مواقع ضروری پاسخگو باشند.

ادعاهای عجیب

این افراد تا قبل از آنکه صاحب این پست شوند ادعاهای عجیبی می‌کنند، اما همین که در این جایگاه قرار می‌گیرند زود فراموش می‌کنند که قبل از رسیدن به این منصب چه گفته بودند! ممبینی یک ماه قبل در برنامه تلویزیونی سلام صبح‌بخیر در خصوص کمک‌داور ویدیویی گفته بود: «بعد از ورود تکنولوژی به فوتبال و داوری در دنیا، تصمیم گرفته شد VAR به فوتبال ایران هم وارد شود و برای اینکه از تکنولوژی عقب نیفتیم در هیئت مدیره تصویب کردیم که VAR را سریع‌تر به کشور وارد کنیم، به‌ویژه که ما جزو کشورهایی هستیم که در آن، فوتبال، طرفداران زیادی دارد و حواشی بسیاری پیش می‌آید.»

تغییر داور

این یعنی باشگاه‌ها این فصل را باید با تمام ضرر و زیانش به پایان برسانند و از لیگ بیستم شاید و البته شاید، سیستم VAR را در ورزشگاه‌های خود ببینیم. آیا باشگاه‌ها حق دارند از کمیته داوران بخواهند تا داوری که در چند دیدار به ضررشان سوت زده است را برای قضاوت بازی‌های مهمشان انتخاب نکنند؟ حسین عسگری عقیده داشت که این موضوع را باید رئیس دپارتمان داوری پاسخ بدهد، چون خودش مسئولیتی ندارد، اما وقتی گفتیم ممبینی پاسخگو نیست به‌عنوان کارشناس چنین پاسخ داد: «زمانی‌که من مسئول بودم، گاهی اطلاعاتی از جایی به من می‌رسید و من در گزینش خود آن را لحاظ نکرده بودم، بهتر، مناسب‌تر و شایسته‌تر بود این داور تغییر بکند و من تغییر می‌دادم.»

داور هم مستثنی نیست

پیشکسوت داوری در ادامه اضافه می‌کند: «البته هر کسی که مسئول می‌شود روشی برای مدیریت خود دارد و من باز هم می‌گویم کمیته داوران و آنهایی ‌که مسئولیت دارند باید پاسخ این سؤال شما را بدهند. اما نباید داور را مقصر اصلی قلمداد کرد، ممکن است چیزهای دیگر نیز دخیل باشند که من از آن بی‌اطلاع هستم. اما شما مطمئن باشید این اشتباهات داستانی پشت آن نیست، برای اینکه یک داور سالیان سال زحمت می‌کشد تا به این درجه برسد و می‌خواهد بهترین باشند، بنابراین هرگز حاضر نیست به خود ضربه بزند. یک بازیکن یا یک مربی اشتباه می‌کند، داور هم مستثنی نیست و من می‌گویم این یک اشتباه داوری بوده نه چیز دیگری!»

ایراد از ممبینی

محمد فنایی به‌عنوان یکی دیگر از پیشکسوتان داوری درباره این‌که باشگاه استقلال حق داشت تا از کمیته داوران بخواهد داور بازی با سپاهان تغییر کند یا نه، به ایرناپلاس گفت: «هیچ باشگاهی حق ندارد از کمیته داوران بخواهد داور انتخابی خود را تغییر دهد. اگر این اتفاق بیفتد از این به بعد هر باشگاه نامه‌نگاری خواهد کرد تا داور بازی‌های خود را تغییر دهد. اما من اینجا یک ایراد از آقای ممبینی می‌گیرم که برای چنین بازی حساسی قبل از آنکه برای چیدمان داوری‌اش اقدام بکنیم، باید با درایت، به اطلاعات و آمار از عملکرد آن داور در بازی‌های قبلی‌اش توجه کنیم، تا بدانیم در بازی‌های قبلی او اتفاقی رخ داده یا نه؟ بعد او را انتخاب بکنیم.»

کج‌سلیقگی

کمک داور فینال جام جهانی ۱۹۹۴ که خود یکی از آنالیزورهای داوری‌ در کمیته داوران است در ادامه اظهار داشت: «وقتی این اتفاقات در بازی‌هایی که آقای زاهدی‌فرد برای استقلال قضاوت کرده، افتاده، این دیگر کج‌سلیقگی است که بیاییم مجدداً همین داور را بگذاریم که باعث شود تا هم داور را از بین ببریم و هم که خودش زیر سؤال برود. ممکن بود همین آقای زاهدی‌فرد این بازی را قضاوت می‌کرد، شاید برعکس می‌شد و برای آن تیم دیگر پنالتی نمی‌گرفت یا مثلاً عالی قضاوت می‌کرد، زیاد حرف و حدیثی هم نبود و شما رسانه‌ها، یا باشگاه دنبالش را نمی‌گرفتید! اما باید پیش‌بینی‌ها را کرد، همیشه پیش‌گیری بهتر از وقوع این اتفاقات است.»

اطلاع‌رسانی دوستانه

از نظر این پیشکسوت داوری، باشگاه می‌تواند تلفنی و دوستانه از کمیته داوران بخواهد داور انتخابی خود را تغییر دهد، نه اینکه بخواهد رسانه‌ای‌اش بکند. باشگاه استقلال باید بلافاصله پس از آن بازی قبلی خود به آقای ممبینی می‌گفت که این موضوع را شما درک کنید و این داور در این بازی ما این اشتباهات را داشته، در دیدارهای آینده ما، او را نگذارید. این کار باید قبل رفتن لیست به رسانه‌ها صورت بگیرد. «وقتی کمیته داوران، داورهای بازی‌های هفته را انتخاب می‌کند، این لیست توسط کمیته داوران، فدراسیون و دبیر فدراسیون، امضا و تأیید و به رسانه‌ها داده می‌شود. پس از آن، تغییرات لیست مقداری مشکل‌ساز می‌شود.»

فوتبال، والیبال نیست!

از نظر محمد فنایی این هند خیلی واضح بود. «فوتبال، والیبال نیست!» نقش داورها خط هنوز برای هیچ‌کس مشخص نیست! گذاشتن ۶ داور برای یک بازی مورد انتقاد این پیشکسوت داوری است. «وقتی شما داورهای پشت دروازه را می‌گذارید، معمولاً چینش آنها در حد داور وسط یا حتی بالاتر است، ولی این موضوع هنوز در فوتبال ما جا نیفتاده است. این موضوع خیری به داوری ما نرسانده و از نظر من که ۵۰ سال است تجربه و از ریز نکات داوری اطلاع دارم، تعدد این داورها باعث از بین رفتن تمرکز داور وسط می‌شود! دلیل آن هم این است که شما ارتباط رادیویی دارید، ممکن است یکی بگوید، بود و دیگری بگوید نبود، باعث استرس داور و از بین رفتن تمرکزش می‌شود.»

مخالف با داورها خط

از نظر محمد فنایی، داور خط هم نمی‌داند باید به داور وسط بگوید یا نگوید که خطا هست یا نیست! «چون آخرین تصمیم نهایتاً با داور وسط است. شاید به او بگویی نپذیرد. اگر چه سخت و زمانبر است، اما ما باید تلاش کنیم سیستم VAR را در ورزشگاه‌ها نصب کنیم. من به آنها گفتم که اکنون بابت دو داور اضافه کلی پول چه برای خودشان و چه سفرهایشان به شهرستان‌ها می‌دهید که برای هرکدام حداقل دو میلیون و پانصد هزار تومان هزینه می‌کنید که برای هر بازی پنج میلیون تومان می‌شود و اگر آن را در هفته و ماه و حتی کل فصل جمع ببندید، عدد قابل‌توجهی خواهد شد. اگر آن را صرف خرید کمک داور ویدیویی بکنید، مشکلات داوری کم می‌شود و هیچ تیمی متضرر نمی‌شود.»

کسی مقصر نیست!

آخرین فردی که با او در این رابطه تماس گرفتیم، علی خسروی بود. این کارشناس داوری برخلاف سه کارشناس قبلی اعتقاد دارد کسی مقصر نیست. «داور که نمی‌خواهد بد قضاوت کند. کمیته داوران هم که نمی‌خواهد داوری را برای یک بازی مهم بگذارد که دچار مشکل شود. ما باید مقداری سرمایه‌های داوری‌مان را بیشتر کنیم تا یک داور مجبور نباشد دو یا سه هفته پشت سر هم قضاوت کند. ما باید مقداری ابزار و منابع انسانی خود را بیشتر کنیم تا داوران ما خسته نشوند، اعتمادبه‌نفسشان کم نشود، باتجربه‌تر باشند، تعدادشان هم محدودتر و هم سنجیده‌تر باشد و اینها کمک می‌کند تا سطح داوری فوتبال ما ارتقا پیدا کند.»

مقصر خودمان هستیم

به اعتقاد کارشناس داوری برنامه شب‌های فوتبالی، زاهدی‌فرد یکی از داورهای خوب فوتبال ما در چند سال اخیر بوده، اما در بازی سپاهان و استقلال، روز بد او بود. «او مقصر نیست، مقصر خودمان هستیم که برای زیاد کردن داورها برنامه‌ای نداشته‌ایم و نداریم!» علی خسروی درباره کمک داور ویدیویی می‌گوید: «هنوز به استفاده صد درصد سیستم VAR نرسیده‌ام، اما اگر باشد، بد نیست. استفاده از این تکنولوژی زیرساخت‌ها می‌خواهد، به تمرین احتیاج دارد و از همه مهم‌تر، باید پولش باشد. ما که نمی‌توانیم به‌صورت فضایی و رویایی صحبت کنیم. هر زمانی که صاحب این تکنولوژی شدیم، آنگاه درباره‌اش حرف بزنیم.»

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
6 + 4 =